De opdracht

De wethouder ontwikkelde samen met verschillende partners een participatief traject gericht op nazorg en herstel, niet op het nemen van een nieuw besluit. Noortje werd gevraagd als extern projectleider om de uitvoering van dit traject te trekken. Het doel: gevoelens, zorgen en ervaringen ophalen bij inwoners, verschillende perspectieven erkennen en het gesprek tussen inwoners en gemeente weer op gang brengen.

Werkzaamheden

Het traject bestond uit drie onderdelen. In het online onderzoek van oktober 2025 werden inwoners als het ware op de stoel van de bestuurder gezet. Ze verdeelden een beperkt aantal punten over negen thema’s rondom migratie, een methode die dwingt tot echte keuzes. Gedurende het gehele traject werd steeds getoetst waar de behoefte in de gemeenschap lag: niet opdringen, maar aansluiten.

Aansluitend volgden vijf gespreksavonden, één per dorpskern, begeleid door onafhankelijke gespreksbegeleiders. De gemeente was bewust niet aanwezig, dat gaf inwoners de ruimte om vrijuit te spreken. Wat opviel: veel deelnemers vonden het thema polariserend, maar hadden juist daardoor een sterke behoefte aan gesprek met andersdenkenden.

Het traject werd vervolgd met de documentaire Praote, Brabants voor ‘praten’ in januari. De film vatte zonder dat dit vooraf de bedoeling was precies de rode draden uit de raadpleging en gesprekken samen: weinig mensen zijn volledig voor of volledig tegen. Vaak is het ja, maar of nee, tenzij. Na de publieke vertoning volgden verdiepende gesprekken over de thema’s die uit het traject naar voren kwamen: veiligheid, samenleven en informatie & communicatie. Die thema’s waren gedestilleerd uit wat inwoners zelf hadden aangegeven belangrijk te vinden.

Na de publieke vertoning volgden verdiepende gesprekken over de thema’s die rechtstreeks uit het traject naar voren waren gekomen: veiligheid, samenleven en informatie & communicatie. Deze thema’s waren gedestilleerd uit wat inwoners zelf hadden aangegeven belangrijk te vinden, niet van bovenaf bepaald. In kleine groepen gingen inwoners opnieuw met elkaar in gesprek, ditmaal met meer focus en diepgang. Zo bleef het gesprek levend na de documentaire en werd de verbinding niet alleen opgestart, maar ook vastgehouden.

Maatschappelijke impact

Dit traject laat zien dat verbinding mogelijk is, ook rond een sterk polariserend thema. Niet door verschillen weg te poetsen, maar door ruimte te maken voor verhalen, twijfels en zorgen. De uitkomsten vormen nu de basis voor een volgend proces, waarin de gemeente de volgende stap zet. Een gemeente die kiest voor verbinding, kiest er ook voor het gesprek niet stil te laten vallen zodra de aandacht verslapt. Sint-Michielsgestel heeft dat bewust gedaan.