Een splijtzwam in de gemeenschap

Het AZC-dossier was en blijft een onderwerp dat diep verdeelt. Standpunten stonden scherp tegenover elkaar en het vertrouwen tussen inwoners onderling, en tussen inwoners en gemeente, kwam onder druk te staan. Tegelijkertijd was er een duidelijke behoefte: gezien en gehoord worden, en weer met elkaar in gesprek komen.

De centrale vraag werd daarmee: hoe verbind je een gemeente rond een onderwerp dat zo’n splijtzwam is gebleken?

Ruimte maken voor stemmen en perspectieven

Samen met de wethouder, een communicatieadviseur en een adviseur veiligheid hebben we een participatief traject opgezet met drie onderdelen: een online raadpleging, groepsgesprekken en een documentaire. De insteek was nadrukkelijk niet besluitvormend, maar gericht op het ophalen van gevoelens, zorgen en ervaringen, het erkennen van verschillende perspectieven en het herstellen van het gesprek.

Inwoners op de stoel van bestuurders

De online raadpleging werd uitgevoerd door Populytics. Inwoners werden daarbij als het ware op de stoel van de bestuurder gezet, inclusief de dilemma’s en afwegingen die daarbij horen. De uitkomsten lieten zien dat voor- en tegenstanders elkaar vinden in het belang van veiligheid voor iedereen, inburgering en het leren van de Nederlandse taal. Tegelijkertijd bleven de verschillen zichtbaar.

Het gesprek zonder de gemeente

Aansluitend volgden groepsgesprekken, begeleid door Public Mediation. Deze gesprekken vonden bewust plaats zonder aanwezigheid van de gemeente. De centrale vraag was: hoe ga je als buren met elkaar verder als je fundamenteel verschillend denkt over migratie?

Per dorpskern werden gesprekken georganiseerd, in totaal vijf avonden. Veel deelnemers gaven aan dat het onderwerp hun gemeenschap verdeelt, terwijl ze juist een sterke behoefte voelen om met andersdenkenden in gesprek te gaan.

Nuance en complexiteit zichtbaar maken

Het traject werd afgerond met de documentaire Praote (Brabants voor ‘praten’), gemaakt door Van Osch Films. Zonder dat dit vooraf de intentie was, vangt de film precies de rode draden uit de raadpleging en de gesprekken. De nuance in de samenleving wordt zichtbaar: weinig mensen zijn volledig voor of tegen. Vaak is het ja, maar of nee, tenzij. Inwoners voelen dat opvang impact heeft en dat daar voorwaarden bij horen. De film maakt die complexiteit voelbaar en nodigt uit tot gesprek. Precies dat was het doel.

Of, zoals een meneer van het bènske het zo mooi zegt:
“Gewoon met elkaar het gesprek aan gaan. En dan hoef je het niet eens te zijn met elkaar. Maar gewoon: jij bent mens. Ik ben mens.”

Verbinding als beginpunt

Dit traject laat zien dat verbinding mogelijk is, ook rond een sterk polariserend thema. Niet door verschillen weg te poetsen, maar door ruimte te maken voor verhalen, twijfels en zorgen. De film vormt, samen met de andere onderdelen, een startpunt voor de gesprekken die nog volgen.

Bekijk de korte film Praote hier: